شکاف لب و کام به نواقض زایشی مربوط است به این صورت که قسمی از لب نوزاد باز مانده و رشد کافی نمیابد.
شکاف لب: عبارت است از پارگی و بسته نشدن کامل لب که به آن لب شکری نیز میگویند.
شکاف سقف دهان را هم شکام کام میگویند.
و هر دو اینها نواقص مادرزادی هستند. نامهای دیگر آن عبارتند از : خرگوشلب، شکافتهلب، لبچاک، چهارلب، سهلبه، سهلنج، کفیدهلب، و شکرلب
به طور میانگین از هر 800 تولد زنده یک مورد دچار این ناقصه است و در تمامی دنیا نیز شیوع دارد و از آن میتوان به عنوان شایع ترین بیماری مادرزادی سر و صورت نام برد.
علت ایجاد شکاف لب و کام:
هرگونه اختلالی در ایجاد لب و کام در دوران جنینی به شکاف لب و کام منجر میشود. عوامل ژنتیکی و محیطی تاثیر بسزایی دارند، مانند
- مصرف برخی داروها در دوران حاملگی
- بیماریهای دوران حاملگی
- مصرف سیگار و الکل
- کمبود فولیک اسید در دوران حاملگی
- سن بالای پدر
- وجود استرس در دوران حاملگی
- جهش ژنتیکی
لب ها در هفته ششم حاملگی و کام در آخر سه ماهگی اول به صورت یک قطعه کامل ایجاد میشوند.
انواع شکاف لب و کام:
- تنها شکاف لب
- تنها شکاف کام
- شکاف لب و هم شکاف کام باهم
شکاف لب ممکن است خیلی خفیف باشد و فقط به صورت یک فرورفتگی در لب بالا باشد و یا ممکن است خیلی عمیق باشد و از لب شروع شده و تا سوراخ بینی ادامه یابد و تا کام سخت و حتی تا کام نرم کشیده شود . شکاف لب می تواند یک طرفه یا دو طرفه باشد .
مشکلات و عوارض بیماران دارای شکاف لب و کام:
- مشکل تغذیه کودک:
شکاف لب: این شکاف مشکل زیاد برای کودک ایجاد نمیکند
شکاف کام: با وجود شکاف کام، کودن نمیتواند به خوبی از شیر مادر تغذیه کند و به دلیل وجود شکاف مکیدن سینه مادر غیرممکن میگردد و همچنین هنگامم شیرخوردن، شیر در گلوی کودک میپرد و یا از بینی آن میریزد. با استفاده از دستگاه ارتودنسی از انتقال شیر به بینی کودک میتوان جلوگیری کرد.
استفاده از سر پستانک معمولی نیز برای کودکان دارای شکاف کام غیر ممکن بوده و از سر پستانک خاص به همراه برخی لوازم مربوطه استفاده میشود. - مشکل تکلم :
مشکل تکلم در برخی از کودکان دارای شکاف کام ایجاد میگردد. این کودکان معمولا دیر شروع به حرف زدن میکنند و حرف زدن آنها اکثرا تودماغی است. - مشکلات شنوایی :
با وجود مشکلات در دستگاه تنفس بالایی عملکرد شیپور استاش در گوش نیز مختل گردیده و موجب عفونت در گوش میانی میگردد و در نتیجه عفونت موجبب کاهش شنوایی میگردد. - مشکل دندانی فکی:
احتمال داشتن دندانهای اضافی و یا تغییر رنگ بر روی سایر دندانها و یا عدم وجود بعضی جوانه های دندانی در بیماران دارای شکاف کام وجود دارد. و عدم رویش دندان در مسیر مناسب و کاهش رشد فک بالا ، مراقبتهای دهانی و دندانی زیر نظر ارتودنتیست را الزامی میکند. - مشکلات روحی و روانی:
ظاهر نامناسب این کودکان و مشکلات تلکمی آنها، اعتماد به نفس آنها را میگیرد و مشکلات روحی زیادی برای آنها ایجاد مینماید.
درمان شکاف لب و شکاف کام:
نکته مهم : درمان شکاف لب و کام باید بلافاصله بعد از تولد شروع شود.
شکاف لب و کام تا حد مطلوبی قابل درمان بوده و برای درمان کودکان مبتلا به شکاف لب و کام نیاز به تیم درمانی از متخصصین مختلف می باشد که شامل اعضای زیر می باشد .
- متخصص ارتودنسی
- دندانپزشک عمومی
- جراح فک وصورت
- متخصص گوش و حلق و بینی
- جراح پلاستیک
- متخصص گفتار درمانی
نقش متخصص ارتودنسی در درمان: (نقش بسیار مهمی در طول دوران درمان دارند و بیمار را در صورت لزوم به سایر متخصصین ارجام میدهد)
همانطور که در بالا اشاره شد کودکان دارای شکاف لب و کام برای خوردن شیر دچار مشکلات فراوانی هستند. متخصص ارتودنسی در صورت لزوم دستگاهی برای تغذیه کودک تجویز میکند که شکاف کام را میبندد و نوزاد میتواند شیر بخورد. وسیع کردن قوس دندانی فک بالا و نیز ردیف نمودن دندانهای قدامی و تصحیح ناهنجاری فکی در ادامه درمان توسط متخصص ارتودنسی انجام میگیرد.
درمان ارتودنسی متحرک معمولاً از سن 5 و 6 سالگی شروع می شود و تا حدود 12 سالگی ادامه می یابد. هدف از این درمان وسیع کردن قوس دندانی فک بالا و نیز ردیف نمودن دندانهای قدامی و تصحیح ناهنجاری فکی می باشد. فاز اول درمانهای ارتودنسی می بایست قبل از انجام پیوند استخوان صورت گیرد تا باعث ایجاد بستر مناسب جهت رویش دندانها در فک و در محل شکاف گردد . در این مرحله دندانهای اضافه اطراف شکاف می بایست با یک طرح درمان مناسب خارج گردد . در بسیاری از بیماران دارای شکاف لب و کام تعداد زیادی از دندانها غایب هستند در این بیماران می بایست برحسب مورد فضای دندان غایب با سایر دندانها پر گردد و یا در صورت نیاز فضای دندان غایب حفظ شود و در ناحیه دندان غایب ایمپلنت Implant قرار داده شود . با درمان های متحرک ارتودنسی میبایست دندانهای فک بالا و پایین ردیف شوند و از آنجائیکه در این بیماران تمایل به عقب ماندگی رشد فک بالا وجود دارد می بایست با دستگاههای متحرک فک بالا را بهه سمت جلو هدایت کرد تا هم دندانها و هم اسکلت فک بالا به سمت جلو حرکت نمایند . پس از 12 سالگی با رویش دندانهای دائمی بیمار نیاز به ارتودنسی ثابت فکی دارد و با کمک ارتودنسی ثابت می توان دندانهای هر دو فک را ردیف نمود و باهم دیگر هماهنگ نمود . متخصص ارتودنسی می بایست با استفاده از سایر درمانهای ارتودنسی و با بهره گیری از سایر مکانیک های ارتودنسی فک بالا را به سمت جلو هدایت نماید . این درمانها معمولاً تا چند سال ادامه می یابند.
نقش دندانپزشک عمومی در درمان:
دندانپزشک عمومی و یا در حالت بهتر متخصص دندانپزشک اطفال باید تمامی مراحل را زیر نظر گرفته و مشکلات مربوط به لثه ها و حذف دندانهای اضافی و بهداشت دهان و دندان و درمان پوسیدگی دندانها باید رصد گردد
نقش جراح فک و صورت در درمان :
ممکن است به علت وجود شکاف در ناحیه فک بالا نیاز به پیوند استخوان در ناحیه شکاف داشته باشد که در زمان مقتضی از سوی متخصص ارتودنسی به جراح فک ارجاع داده می شود تا پیوند و ترمیم استخوانی انجام شود . جراح فک و صورت با جراحی، شکاف لب و کام را میبندد. جراحی شکاف لب ها در 10 هفتگی پس از زایمان انجام میگیرد و جراحی شکاف کام قبل از یک سالگی انجام میگیرد. ممکن است شدت ناهنجاری بسیار زیاد باشد و بیماران علاوه بر ارتودنسی نیاز به جراحی برای جلو آوردن فک بالا داشته باشند که این جراحی بعد از 18 سالگی انجام می شود .
نقض متخصص گوش حلق بینی در درمان:
این بیماران به دلیل اختلال در رشد غضروف های بینی و استخوان فک بالا ممکن است نیاز به جراحی بینی هم داشته باشند . نکته بسیار مهم این است که قبل از جراحی بینی میبایست فکین در موقعیت مناسب قرار داده شده باشد و با ارتودنسی مناسب روابط فکین اصلاح شده باشد. کودکان مبتلا به شکاف کام ، باید بین 3 تا 6 ماهگی توسط متخصص گوش وحلق وبینی معاینه شوند .
نقش جراح پلاستیک در درمان:
پس از جراحی ها و ارتودنسی های لازم، برای حفظ تقارن صورت و زیبایی چهره ، نیاز به عمل جراحی پلاستیک خواهد بود.
نقش متخصص گفتار درمانی در درمان:
در حین درمان ارتودنسی بیمار ممکن است نیاز به گفتار درمانی داشته باشد که معمولاً بیمار به متخصص گفتار درمانی ارجاع داده می شود
شکاف سقف دهان در ارومیه – بهترین دکتر شکاف لب در ارومیه – دکتر شکاف کام در ارومیه – آنچه که باید در رابطه با شکاف لب و کام بدانید – درمان شکاف لب – درمان شکاف کام – – شکاف لب و کام در ارومیه , cleft lip palate, علت ایجاد شکاف لب, درمان شکاف لب و کام در ارومیه, مشکلات شکاف لب و کام, بهترین دکتر درمان شکاف لب و کام در ارومیه
مجله اینترنتی ارومیه مجله اینترنتی ارومیه
