کلیسای ننه مریم ارومیه

کلیسای ننه مریم یکی از بنا های قدیمی شهر ارومیه در خیابان قدس این شهر قرار دارد نام دیگر این کلیسا مارت مریم یا شرق آشور است.

کلیسای ننه مریم به روایتی اولین کلیسای مشرق زمین و دومین کلیسای بزرگ جهان پس از کلیسای بیت‌لحم فلسطین می‌باشد که طبق روایات تاریخ ساخت آن به سال ۳۲ میلادی برمی گردد و از کلیساهای قدیمی جهان به شمار میرود. این کلیسا در سده‌های گذشته محل دفن اموات بوده‌ است.

طبق روایت نویسندگان آشوری و مسیحی این بنا قبلا آتشکده و یکی از معابد معروف زرتشتیان بوده است.

همچنین آمده است که سه نفر از موبدان زرتشتی در این مکان مشغول ادای فرایض مذهبی  بودند که شبی شاهد حرکت ستاره ای درخشان در طرف شرق می شوند. این حادثه را نشانی از تولد نوزادی که ناجی عالم خواهد بود دانسته و همان شب به جانب آن ستاره که به سمت  اورشلیم در حرکت بود روانه می شوند.

مورخان مسیحی بر این عقیده اند که این سه موبد دوباره به شهر ارومیه مراجعت می کنند و  آتشکده خود را مبدل به کلیسا می کنند و به تبلیغ دین مسیح می پردازند و در همین مکان نیز چشم از جهان بسته و در جوار کلیسا به خاک سپرده می شوند. بنا به استناد کتب مذهبی آشوری ها، این سه تن نخست نام های پارسی داشتند و بعداً نام های آشوری بر خود نهادند. نام دو تن در کتب به اسامی ” ملکوم” و “بلشامر” آمده است، ولی از نام سومی اطلاعی در دست نیست. این روایات بر سنگ قبر «موبد» کلیسا نگاشته شده است، این سنگ قبر تا زمان جنگ جهانی اول هم در کلیسا نگه‌داری می‌شد در آن زمان سنگ قبر توسط قوای روسیه بدان‌جا منتقل شده و در حال حاضر در موزه کیف نگه‌داری می‌شود و نیز در متون آمده است.

یک شاهزاده چینی با پنجاه تن از سران آن کشور در سال ۶۴۲ (م) برای ملاقات با اسقف اعظم “نینوا” به بین النهرین می آیند و از آن جا به ارومیه می روند و مدتی در این کلیسا مقیم می شوند و نسبت به مرمت آن همت می گمارند، این شاهزاده خانم بافری (باپری) نامیده شده است، و خواهر سلطان چین بوده است. مرمت کلیسا توسط شاهزاده چینی اولین مرمت کلیسا بوده و بعدا در سال های ۱۳۴۲ و۱۳۴۳ نیز کلیسا مرمت شده وحتی بخش های جدیدی به آن اضافه شده است. این بنا در قرن نوزدهم با آمدن میلیونر روسی به نام میسیونر های تعمیر  و به سبک روسی درآمد است. نمای فعلی آن به دورهٔ ساسانی تعلق دارد.

در مورد معماری کلیسای ننه مریم باید گفت که تمام دیواره های و سقف آن از سنگ ساخته شده است و حیاط آن دو در ورودی دارد و شکل ظاهری کلیسا به دلیل مرمت هایی که بر روی آن انجام شده است بسیار ناهمگون میباشد. کلیسا دو سالن دارد با یک در ورودی کوتاه سرت را که خم می‌کنی تا از در کوتاه کلیسا داخل شوی، چشمت به تابلویی می‌افتد که در آن نوشته: “نعلینت را از پا بیرون کن، مکانی که در آن ایستاده‌ای مقدس است.”

کلیسای ننه مریم
تابلوی ورود -کلیسای ننه مریم

اگر از کلیسای ننه مریم دیدن ننموده اید، نمای داخلی کلیسا شبیه آنطور که در ذهن خود مجسم میکنید مانند کلیساهای دیگر نیست. کلیسای ننه مریم با قالی‌های دست بافت مفروش شده ، سقف آن کوتاه  و دالانهای تو در تو و محرابی در گوشه ای از آن قراردارد و همراه با عکس عیسا مسیح که کشیش هنکام اجرای مراسمات در جلوی آن می ایستد.

کلیسای ننه‌مریم نه نیمکت دارد و نه جای‌گاهی برای اعتراف یا وعظ کشیش، با در ورودی کم‌ارتفاعی رو به صحن. و فقط یک نیمکت کوچک برای سالمندان در انتهای سالن قرار دارد.

محراب کلیسا اتاقکی گنبدی شکل و تو در تو است که فقط کشیش‌ها حق ورود به آن را دارند.

روی پله و طاقچه کوچک جلوی محراب تصویر مسیح در حالت‌های مختلف و به شیوه‌های متفاوت به چشم می‌خورد.

از نقاشی و کوبلن دوزی مسیح به صلیب کشیده شده گرفته، تا تابلوی منبتکاری حواریون مسیح و مسیح در آغوش مریم مقدس و شمع‌هایی که چهره متبسم مسیح بر آن نقش بسته است.

سمت راست محراب راهرویی است که زائران را به محل غسل تعمید و روشن کردن شمع‌ها هدایت می‌کند.

اتاقکی ۱۲ متری و مزین به تابلوهای معقر و نقاشی و گلدوزی و کوبلن دوزی که مسیح را در هیات‌هایی مختلف به تصویر کشیده‌اند.

در چپ و راست دالان ورودی کلیسای ننه مریم دو دهلیز با سنگ قبر‌های نوشته شده قرار دارد که محل دفن روحانیان مسیحی بوده‌ است و سنگ قبر فعلی در دهلیزها متعلق به سه تن از رهبران کلیسای شرق آشور و یکی از مبلغان کلیسای اورتودوکس روسیه می‌باشد. در سمت راست محراب دالان تنگ و کوتاهی قرار گرفته که در دیوار راست این اطاق اجاق دیواری تعبیه شده و از آن برای پخت نان مقدس استفاده می‌کردند. در کنار این تنور حوضچه‌ای سنگی در داخل دیوار برای غسل تعمید کودکان ایجاد شده ‌است. پشت‌بام کلیسا در حال حاضر با شیروانی پوشش گردیده ‌است که این خود تناسبی با معماری اصلی ندارد. این کلیسا فاقد تزئینات ویژه و نقاشی و گچبری می‌باشد زیرا به علت اعتقادات خاص آشوریان که در تمام کلیساهای آنها اعمال می‌شود از هر نوع آرایش و تزئین در کلیساها خودداری می‌نمایند.

این کلیسا بیشتر به عنوان محلی برای دعا و نیایش و یک بنای تاریخی حفظ شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *